1ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ

ΙΩΑΝΝΙΝΑ, 2 ΙΟΥΛΙΟΥ, 1999

 

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ

Δρ. Ν. Κομνηνός
Καθηγητής Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Στη δεκαετία του 1990, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προώθησε μια νέα σειρά προγραμμάτων περιφερειακής ανάπτυξης τα οποία επικεντρώνονται στη συμβολή της έρευνας και της τεχνολογικής καινοτομίας. Τα προγράμματα RIS (Περιφερειακές Στρατηγικές Καινοτομίας), RTP (Περιφερειακά Τεχνολογικά Προγράμματα), RITTS (Περιφερειακές Στρατηγικές και Υποδομές Καινοτομίας και Μεταφοράς Τεχνολογίας), υιοθετούν μία κοινή προβληματική για το ρόλο της τεχνολογικής καινοτομίας στην ανάπτυξη των Ευρωπαϊκών περιφερειών, και για τις δράσεις που μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξη αυτή.

 

Καταγωγή

Η πρώτη εμφάνιση περιφερειακών στρατηγικών για την καινοτομία έγινε στην αρχή της δεκαετίας του 1990, στο πλαίσιο του προγράμματος SPRINT, το οποίο υποστήριξε τα δίκτυα τεχνολογικής συνεργασίας και μεταφοράς τεχνολογίας μεταξύ επιχειρήσεων, τα επιστημονικά και τεχνολογικά πάρκα, και τα πρώτα προγράμματα RITTS. Μια πιο ουσιαστική όμως εφαρμογή των στρατηγικών ξεκίνησε το 1994, με τα Περιφερειακά Τεχνολογικά Προγράμματα και τη διασύνδεσή τους με τις δράσεις των Διαρθρωτικών Ταμείων. Σήμερα, Περιφερειακές Στρατηγικές Καινοτομίας έχουν εφαρμοσθεί σε 100 περίπου Ευρωπαϊκές περιφέρειες και συνιστούν τη μεγαλύτερη, παγκοσμίως, σχεδιασμένη δράση υποστήριξης της τεχνολογικής ανάπτυξης σε περιφερειακό επίπεδο.

 

Τεχνολογική διαίρεση στην ΕΕ

Κεντρικός στόχος των Περιφερειακών Στρατηγικών Καινοτομίας (RIS, RTP, RITTS) είναι να ενισχύσουν την ικανότητα των Ευρωπαϊκών περιφερειών για έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη. Ήδη από το Λευκό Βιβλίο για την Ανταγωνιστικότητα και την Απασχόληση, η τεχνολογική καινοτομία είχε αναγνωρισθεί ως βασικός παράγοντας που θα επέτρεπε την ανάπτυξη και σύγκλιση στον Ευρωπαϊκό χώρο. Εντούτοις, η προσπάθεια αυτή εμποδίζεται από την σημαντική υστέρηση των λιγότερο αναπτυγμένων περιφερειών της Κοινότητας (Στόχου 1 και Στόχου 2) σε τεχνολογικούς πόρους και υποδομή. Η Ελλάδα, για παράδειγμα δαπανά το 0.5% του ΑΕΠ για έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη, ενώ η μέση Κοινοτική δαπάνη είναι 2.0%, και αυτή της Γερμανίας 2.81%. Η τεχνολογική υστέρηση εμποδίζει την σύγκλιση, καθώς η τεχνολογική καινοτομία είναι ο πλέον σημαντικός παράγοντας ανταγωνιστικότητας και ευημερίας μιας περιφέρειας.

 

Περιφερειακό Σύστημα Καινοτομίας

Η μέθοδος που ακολουθούν όλες οι στρατηγικές για να ενισχύσουν την ικανότητα των περιφερειών για τεχνολογική ανάπτυξη στηρίζεται στη θεωρία του περιφερειακού συστήματος καινοτομίας. Το σύστημα αυτό συντίθεται από τους οργανισμούς που παράγουν, μεταφέρουν και χρησιμοποιούν τεχνολογίες σε μια περιοχή (επιχειρήσεις, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια, οργανισμοί μεταφοράς και χρηματοδότησης καινοτομίας, κ.α.) και τις θεσμικές ή λειτουργικές σχέσεις τους. Η προσέγγιση αυτή δεν είναι γραμμική, δε θεωρεί δηλαδή ότι η μεγαλύτερη δαπάνη για έρευνα οδηγεί αυτόματα σε υψηλότερη τεχνολογική ικανότητα του παραγωγικού συστήματος, και δίνει έμφαση στις τεχνολογικές ανάγκες των επιχειρήσεων, στις σχέσεις προσφοράς και ζήτησης τεχνολογίας, στις άυλες δράσεις και στους θεσμούς της τεχνολογικής ανάπτυξης.

 

Περιφερειακό Σύστημα Καινοτομίας

Σε κάθε Περιφερειακή Στρατηγική Καινοτομίας, η κατανόηση των δυνάμεων και αδυναμιών του περιφερειακού συστήματος καινοτομίας είναι η αφετηρία της ανάλυσης, και το κέντρο της αντίστοιχης στρατηγικής και του σχεδίου δράσης.

[back in Englis version]

aar002.gif (737 bytes)