ΗΠΕΙΡΟΣ
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2000 - 2006

 

 

Τα Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά της Περιφέρειας

 

 

Γεωμορφολογικά στοιχεία  

Η Περιφέρεια Ηπείρου περιλαμβάνει το βορειοδυτικό τμήμα της Ελλάδας και αποτελείται από τους Νομούς Άρτης, Πρεβέζης, Ιωαννίνων και Θεσπρωτίας. Έχει συνολική έκταση 9,203Km, καλύπτοντας το 6,7% της συνολικής έκτασης της χώρας. Οι ορεινές περιοχές καλύπτουν το 77% της συνολικής έκτασης. Τα όρη της αποτελούν συνέχεια των αλβανικών Αλπέων και φέρουν το όνομα Πίνδος. Οι μόνες πεδινές εκτάσεις είναι των νομών Άρτης και Πρεβέζης, καθώς και οι κοιλάδες των ποταμών Αχέροντα και Θύαμη. Οι κυριότεροι ποταμοί είναι ο Αώος, ο Θύαμις, ο Αχέροντας, ο Λούρος και ο Άραχθος, και σημαντικότερη λίμνη αυτή των Ιωαννίνων. Στην Περιφέρεια υπάρχει σημαντικός αριθμός ευαίσθητων ή/ και προστατευόμενων περιοχών, στις οποίες περιλαμβάνονται δύο εθνικοί δρυμοί, μια περιοχή RAMSAR, είκοσι δύο περιοχές υποψήφιες για ένταξη στο υπό κατάρτιση Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών NATURA 2000, ένα μνημείο φύσης, δύο προστατευόμενα τοπία αισθητικά δάση και 30 περιοχές CORINE. 


Δημογραφικά χαρακτηριστικά

Ο πληθυσμός της Περιφέρειας Ηπείρου ανέρχεται σε 371.690 κατοίκους (ΕΣΥΕ, 1998) και αντιστοιχεί στο 3,54% του συνολικού πληθυσμού της χώρας. Στο διάγραμμα που ακολουθεί, παρουσιάζεται η ποσοστιαία μεταβολή του πληθυσμού σε σύγκριση με τη χώρα τις περιόδους 1971-1981, 1981-1991 και 1991-1998.

 

 Σύμφωνα με τα δημογραφικά δεδομένα της τελευταίας πενταετίας, οι τάσεις αυτές συνεχίζονται, με αποτέλεσμα ο ρυθμός αύξησης του πληθυσμού της Περιφέρειας να υπερβαίνει το ρυθμό αύξησης του πληθυσμού της χώρας.
Η Περιφέρεια Ηπείρου είναι από τις πλέον αραιοκατοικημένες, με πυκνότητα πληθυσμού 40,5 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, έναντι 79,7 της χώρας.
Ο αστικός πληθυσμός ανέρχεται σε 31% του συνολικού (1991) και παρουσιάζει αυξητικές τάσεις. Ο αγροτικός πληθυσμός είναι μειούμενος σε σχέση με το 1981 και ανέρχεται σε 59% του συνολικού, ενώ ο ημιαστικός πληθυσμός παρουσιάζει μικρή άνοδο και ανέρχεται σε 10%.


Περιφερειακό ΑΕΠ Κλαδική διάρθρωση

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, Η Περιφέρεια παράγει το 2,3% του συνολικού Ακαθαρίστου Εγχωρίου Προϊόντος της χώρας. Στον πρωτογενή τομέα παράγεται το 17%, στο δευτερογενή το 23% και στον τριτογενή τομέα το 60% του περιφερειακού Ακαθαρίστου Εγχώριου Προϊόντος (1994, χώρα 15%, 25% και 60% αντίστοιχα).

 

 Όπως παρουσιάζεται στο διάγραμμα που ακολουθεί, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Περιφέρειας Ηπείρου βρίσκεται σε χαμηλότερη θέση από το αντίστοιχο μέσο κατά κεφαλήν ΑΕΠ της χώρας. Συγκεκριμένα, ανέρχεται σε 64,3% του μέσου κατά κεφαλήν ΑΕΠ της χώρας το έτος 1994, καταλαμβάνοντας την 13η θέση στις Περιφέρειες της χώρας.

Με το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Περιφέρειας να φθάνει το 43,8% της Ε.Ε. (1996), η Ήπειρος είναι η φτωχότερη Περιφέρεια της Ε.Ε. μετά τις υπερπόντιες περιοχές της Γαλλίας, ενώ το έτος 1986 κάλυπτε το 47,4% του μέσου κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ε.Ε.


Παραγωγή (τομείς προϊόντα)

Η αγροτική οικονομία της Περιφέρειας εξειδικεύεται στην κτηνοτροφία, όπου η αιγοπροβατοτροφία κατέχουν εξέχουσα θέση στο σύνολο της εγχώριας παραγωγής και αποτελούν τη βάση σημαντικής μερίδας του δευτερογενούς τομέα (κλάδος τροφίμων). Επίσης, άλλες σημαντικές δραστηριότητες είναι τα εσπεριδοειδή και τα κτηνοτροφικά φυτά.
Στον τομέα της μεταποίησης, οι κλάδοι με τη μεγαλύτερη συμμετοχή είναι αυτοί των τροφίμων και ποτών. Στην πλειονότητα τους, οι μονάδες του δευτερογενούς τομέα είναι μικρές. Ειδικότερα, υπάρχουν μόνο 40 βιομηχανικά καταστήματα με απασχολούμενους άνω των 20 ατόμων (1991). Η προστιθέμενη του τομέα είναι χαμηλότερη (89%) του εθνικού μέσου όρου.
Σε ό,τι αφορά τον τριτογενή τομέα, και ειδικότερα τις θαλάσσιες και εναέριες μεταφορές, η Ήπειρος βρίσκεται σε στρατηγική θέση ως προς τη Δυτική Ευρώπη, η οποία θα αξιοποιηθεί με το λιμάνι της Ηγουμενίτσας και θα αποκτήσει ρόλο πύλης της Ελλάδας προς τη Δυτική Ευρώπη. Στην Περιφέρεια υπάρχει ένας αερολιμένας στο Νομό Ιωαννίνων. Δραστική παρέμβαση για την άρση της απομόνωσης της Περιφέρειας από την υπόλοιπη Ελλάδα αποτελεί το έργο της Εγνατίας οδού, που εκτελείται σε συνδυασμό με το έργο του Δυτικού Άξονα και τη σύνδεση Ρίου Αντιρρίου, των οποίων έχει δρομολογηθεί η κατασκευή, καθώς και με τη ζεύξη Ακτίου Πρέβεζας, η οποία βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης και αναμένεται να έχει καθοριστική σημασία επίδραση στην ανάπτυξη της Περιφέρειας.
Όσον αφορά το σύνολο των Ερευνητικών Κέντρων και Ινστιτούτων της Περιφέρειας, διαθέτει περίπου το 4,4% του συνόλου των Ερευνητικών Ιδρυμάτων της χώρας (1993), κατατασσόμενη στην 7η θέση μεταξύ των ελληνικών περιφερειών. Το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, με την ερευνητική δραστηριότητα που ασκεί, μπορεί να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα ανάπτυξης στον τομέα της Έρευνας και Τεχνολογίας.
Η Περιφέρεια Ηπείρου διαθέτει εξαιρετικά συγκριτικά πλεονεκτήματα (καθαρές ακτές, θαυμάσια τοπογραφία, αρχαιολογικά μνημεία, εθνικούς δρυμούς, τοπική πολιτιστική παράδοση, παραδοσιακούς οικισμούς Μέτσοβο, Ζαγοροχώρια -, ιστορική παράδοση κλπ.) για την ανάδειξη του τουρισμού (εναλλακτικές μορφές) και του πολιτισμού ως κύριων εστιών ανάπτυξης. Η Περιφέρεια απευθύνεται κυρίως στον εσωτερικό τουρισμό, δεν διαθέτει καταλύματα υψηλής ποιότητας σε επαρκή αριθμό και η μέση διάρκεια διαμονής είναι πολύ χαμηλή.


Aπασχόληση Ανεργία

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, ο ενεργός πληθυσμός της Ηπείρου ανέρχεται σε 110.100 άτομα, ενώ οι απασχολούμενοι είναι 97.800 (1997). Η διαχρονική εξέλιξη του ενεργού πληθυσμού και της απασχόλησης τα τελευταία χρόνια (1991 97) παρουσιάζει μικρή κάμψη, παρά τη συνολική αύξηση του πληθυσμού της Περιφέρειας. Το 30,3% των απασχολούμενων εργάζονται στον πρωτογενή τομέα, το 20,1% στο δευτερογενή τομέα και το 49,6% στον τριτογενή τομέα, ενώ τα αντίστοιχα εθνικά ποσοστά είναι 19,8% , 22,5% και 57,7% (1997). Την τελευταία πενταετία (1993 97), τριτογενούς τομέα και μικρή αύξηση του ποσοστού απασχόλησης του τριτογενούς. Το ποσοστό απασχόλησης του δευτερογενούς τομέα παραμένει αμετάβλητο.
Το ποσοστό ανεργίας στην Περιφέρεια, όπως παρατηρείται στο ακόλουθο διάγραμμα, φθάνει σε 11,2%, υψηλότερο από το αντίστοιχο εθνικό, που ανέρχεται σε 10,3% (1997).

Όπως παρατηρείται, η ανεργία παρουσιάζει αυξητικές τάσεις μέχρι το 1996, ενώ μειώνεται το 1997. Το ποσοστό ανεργίας των γυναικών είναι 18,5%, ενώ οι νέοι αντιπροσωπεύουν το 44,9% των ανέργων. Η αντίστοιχη αναλογία για την χώρα είναι 15,9% και 32,3%. Το ποσοστό μακροχρόνιας ανεργίας στην Ήπειρο ανέρχεται σε 66,9%, ενώ στη χώρα σε 57,1%.


Εκπαίδευση Υγεία Πρόνοια

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, στη δημοτική εκπαίδευση η αναλογία των μαθητών ανά αίθουσα είναι 13,5 στο Γυμνάσιο 22,3 και στο Λύκειο 23,7. Η αντίστοιχη αναλογία για τη χώρα είναι 17,3 , 25,4 , και 24,4 (ακαδημαϊκό έτος 1996 97). Επίσης, το ποσοστό των δημοτικών σχολείων που λειτουργούν αποκλειστικά πρωί, χωρίς διπλοβάρδιες, είναι 98%, των Γυμνασίων 91,7% και των Λυκείων 91,1% (αντίστοιχα ποσοστά στο σύνολο της χώρας είναι 81,4%, 69,4% και 66,9%). Έχει διαπιστωθεί σημαντική έλλειψη σχολικών αιθουσών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, στις αστικές κυρίως περιοχές, καθώς και έλλειψη εργαστηριακού εξοπλισμού στα σχολεία.
Όσον αφορά τον τομέα της υγείας, ιδιαίτερο ρόλο παίζει η λειτουργία του σύγχρονου Περιφερειακού Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων, καθιστώντας την πόλη βασικό πόλο συγκέντρωσης της υποδομής της τριτοβάθμιας ιατρικής περίθαλψης και σημαντικότερο κέντρο της Ηπείρου στον τομέα αυτό. Στον τομέα της πρόνοιας, βασικά προβλήματα εντοπίζονται σε ελλείψεις κτιριακών υποδομών και εξοπλισμού, καθώς και στην ανεπαρκή στελέχωση των ιδρυμάτων.


Υποδομές

Το 65% του εθνικού οδικού δικτύου (μήκους 740χλμ.) έχει ορεινή χάραξη, ενώ ακόμη υψηλότερο είναι το ποσοστό του επαρχιακού οδικού δικτύου (μήκους 2.240 χλμ.) με ορεινή χάραξη. Σήμερα, η κατάσταση του οδικού δικτύου έχει βελτιωθεί σημαντικά, χωρίς ακόμη να μπορεί να θεωρηθεί ικανοποιητική. Με την κατασκευή της Εγνατίας οδού, τη ζεύξη Ρίου Αντιρρίου, την κατασκευή του νέου λιμένα στην Ηγουμενίτσα και τη ζεύξη του Ακτίου με την Πρέβεζα, τα έργα που ενισχύουν το Δυτικό Άξονα, η Ήπειρος αναδεικνύεται σε βασικό κόμβο των Διευρωπαϊκών Δικτύων στην Ανατολική και Δυτική Μεσόγειο.
Οι αεροπορικές μεταφορές εξυπηρετούνται κατά κύριο λόγο από το αεροδρόμιο των Ιωαννίνων και κατά δεύτερο από το αεροδρόμιο του Ακτίου. Το πρώτο δεν εξασφαλίζει ασφαλή προσέγγιση με όλες τις καιρικές συνθήκες, ενώ το δεύτερο εξυπηρετεί μικρό αριθμό πολιτικών πτήσεων και, λόγω θέσης, δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της Περιφέρειας.
Τα σημαντικότερα λιμάνια της Περιφέρειας είναι πρωταρχικός της Ηγουμενίτσας και δευτερευόντως της Πρέβεζας, οι υποδομές των οποίων, όμως, πρέπει να ενισχυθούν σημαντικά.
Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, η Περιφέρεια Ηπείρου υστερεί ιδιαίτερα και βρίσκεται στη δυσμενέστερη θέση σε σύγκριση με τις υπόλοιπες περιφέρειες της χώρας. Η θέση αυτή μπορεί να βελτιωθεί με την ολοκλήρωση του τρέχοντος επενδυτικού προγράμματος του ΟΤΕ.
Όσον αφορά τον τομέα της ενέργειας, η Ήπειρος, με τους υδροηλεκτρικούς σταθμούς που λειτουργούν και που κατασκευάζονται, εξελίσσεται σε κέντρο υπέρ τοπικής σημασίας. Παράλληλα, η παροχή φυσικού αερίου από την Ιταλία θα αποτελέσει δεύτερη εναλλακτική πηγή ενέργειας για τη βιομηχανία. Ώθηση στην οικονομική δραστηριότητα θα δώσει η ανάπτυξη του τομέα υδροηλεκτρικής παραγωγής.
Οι βασικές βιομηχανικές υποδομές της Περιφέρειας είναι η ΒΙΠΕ Ιωαννίνων και η ΒΙΠΕ Πρέβεζας.


Νομοί, Αστικά Κέντρα, Ειδικές Περιοχές

Νομοί ενδοπεριφερειακές ανισότητες
(παρουσίαση βασικών δεικτών, αναπτυξιακών τάσεων)

Τα βασικά μεγέθη των νομών της Περιφέρειας είναι τα εξής:

Nομός

Πληθυσμός 1998

Έκταση

Απασχόληση

1994

ΑΕΠ (δις. δρχ)

1994

Ιωαννίνων

176.021

4.990.416

51.536

170,4

Άρτης

82.371

1.662.210

24.001

75,3

Θεσπρωτίας

50.545

1.515.000

15.048

43,8

Πρεβέζης

62.753

1.035.938

21.322

65,5

Ήπειρος

371.690

9.203.564

111.907

355,0

 Τα Ιωάννινα αποτελούν τον κύριο πόλο ανάπτυξης για την Περιφέρεια Ηπείρου, αφού εκεί συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο μέρος του συνολικού και του αστικού πληθυσμού, καθώς και της απασχόλησης του δευτερογενούς και τριτογενούς τομέα. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι την περίοδο 1989 94 η θέση της Περιφέρειας χειροτερεύει, όσον αφορά το κ.κ. ΑΕΠ, σε σχέση με τον μέσο όρο της χώρας.
Από τον υπολογισμό του Συντελεστή Μεταβλητικότητας της κατανομής του ΑΕΠ κατά νομό, τα έτη 1989 94, παρατηρείται ένταση των ανισοτήτων (51,7% το 1989, 54,61% το 1994.

 

Νομοί

κ.κ. ΕΑΠ

(χώρα = 100)

Ποσοστιαία κατανομή

ΑΕΠ (%)

Ποσοστιαία κατανομή

Πληθυσμού (%)

1989

1994

1989

1994

1991

1996

Άρτης

63

61

21,6

21,2

23,1

22,3

Θεσπρωτίας

69

58

12,6

12,3

13,0

13,8

Ιωαννίνων

69

66

46,6

48,0

46,6

46,8

Πρεβέζης

76

69

19,2

18,4

17,3

17,1

 Σύμφωνα με τα τελευταία προσωρινά διαθέσιμα στοιχεία, από τον υπολογισμό του Συντελεστή Μεταβλητικότητας της κατανομής του ΑΕΠ κατά νομό, τα έτη 1994 98, προκύπτει αύξηση των διανομαρχιακών ανισοτήτων.


Αστικά κέντρα (αναπτυξιακός ρόλος)

Η Περιφέρεια Ηπείρου συγκεντρώνει το 31% του πληθυσμού της στα αστικά κέντρα, με κυρίαρχο αστικό κέντρο τα Ιωάννινα. Ο πληθυσμός του Δήμου Ιωαννίνων ανέρχεται σε 56.699 κατοίκους (ενώ ο πληθυσμός του πολεοδομικού συγκροτήματος των Ιωαννίνων ξεπερνάει τους 60.000 κατοίκους). Άλλα αστικά κέντρα της Περιφέρειας είναι η Άρτα (21.286 κάτοικοι), η Πρέβεζα (15.119 κάτοικοι) και η Ηγουμενίτσα (7.022 κάτοικοι) (Απογραφή 1991).
Για την αξιοποίηση των αστικών κέντρων στην αναπτυξιακή διαδικασία, απαιτείται η εξειδίκευση του αναπτυξιακού ρόλου τους, με τη δημιουργία των κατάλληλων υποδομών και τον προσδιορισμό των Προωθητικών Δραστηριοτήτων που αναμένεται να αποτελέσουν το μοχλό της αναπτυξιακής διαδικασίας.

 

Αστικά κέντρα

Αναπτυξιακός ρόλος

Επιχειρηματικές και αναπτυξιακές υποδομές

Προωθητικές Δραστηριότητες

Ιωάννινα

Περιφερειακός Διακρατικός πόλος ανάπτυξης Βαλκανικό κέντρο Διοικητικό και πολιτιστικό κέντρο

Αεροδρόμιο, Εγνατία οδός Δυτικός Άξονας , Βιομηχανική περιοχή, αεροδρόμιο

Ανώτατη εκπαίδευση, Τεχνολογική έρευνα και ανάπτυξη, Τριτογενής, Εμπόριο Μεταφορές Βιομηχανία Βιοτεχνία, Υπηρεσίες υγείας, Πολιτισμός, Ειδικές μορφές τουρισμού.

Άρτα

Νομαρχιακός πόλος ανάπτυξης

Δυτικός Άξονας

Κέντρο αγροτικής ανάπτυξης ΜΜΕ

Πρέβεζα

Νομαρχιακός πόλος ανάπτυξης

Ζεύξη Ακτίου Πρεβέζης, Δυτικός Άξονας Λιμένας Βιομηχανική Περιοχή

Τριτογενής, Εμπόριο Μεταφορές Τουρισμός, Αλιεία

Λοιπά κέντρα

 

 

 

Ηγουμενίτσα

Βόρεια πύλη διασύνδεσης με τη Δυτική Ευρώπη, Νομαρχιακό αναπτυξιακό κέντρο

Λιμένας Δυτικός Άξονας, Εγνατία οδός

Μεταφορές

 


Ειδικές περιοχές (ορεινές, νησιώτικες)

Η Περιφέρεια έχει μεγάλο ποσοστό ορεινών εκτάσεων που καλύπτουν το 77% της συνολικής έκτασής της. Από το σύνολο των δήμων και κοινοτήτων (566) που υπάρχουν στην Περιφέρεια Ηπείρου, το 66,6% ανήκει σε ορεινές περιοχές (377), ενώ το 33,4% του πληθυσμού κατοικεί σε ορεινές περιοχές.
Υπάρχουν τέσσερις βασικές ζώνες στην Περιφέρεια: α) η παράκτια ζώνη των νομών Πρεβέζης και Θεσπρωτίας, η οποία χαρακτηρίζεται από την τουριστική ανάπτυξη, τις θαλάσσιες μεταφορές και τη αλιεία, και συγκεντρώνει σημαντικές αναπτυξιακές δυνατότητες, β) η ζώνη των ορεινών όγκων που εκτείνεται κατά μήκος του ανατολικού ορίου της Περιφέρειας στους νομούς Ιωαννίνων (Ζαγόρι, Μέτσοβο, Κόνιτσα, βόρεια Τζουμέρκα) και Άρτης (κεντρικά και νότια Τζουμέρκα) και παρουσιάζει δυνατότητες τουριστικής ανάπτυξης, βάσει των συγκριτικών πλεονεκτημάτων που διαθέτει (παραδοσιακοί οικισμοί, ιστορική πολιτιστική κληρονομιά, περιοχές φυσικού κάλλους), γ) η ζώνη γεωργικής γης με δυνατότητα υψηλής απόδοσης, η οποία περιλαμβάνει το νοτιοδυτικό τμήμα της Περιφέρειας (τμήματα των νομών Πρέβεζας και Άρτας) και στην οποία συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο μέρος των αρδευτικών έργων, και δ) η ευρύτερη ζώνη των ορεινών και ημιορεινών περιοχών. Η τελευταία αυτή ζώνη, που είναι και η πλέον εκτεταμένη, παρουσιάζει περιορισμένες αναπτυξιακές δυνατότητες, λόγω της ορεινότητας του εδάφους και της γεωγραφικής απομόνωσης.

 

 

Αναπτυξιακή πολιτική

Προβλήματα, δυνατότητες και προοπτικές

 Τα κυριότερα συγκριτικά πλεονεκτήματα, που αποτελούν αντικείμενο εκμετάλλευσης και διαμορφώνουν τις βασικές κατευθύνσεις της αναπτυξιακής στρατηγικής, είναι:
      -         Η γεωγραφική θέση της Περιφέρειας και οι δυνατότητες ανάπτυξης (πύλη διασύνδεσης με τη Δυτική Ευρώπη, κυρίως μέσω του λιμένα της Ηγουμενίτσας, στον οποίο καταλήγει η Εγνατία οδός).
      -         Η παρουσία των Ιωαννίνων στον ευρύτερο χώρο (διοικητικό, εμπορικό κέντρο, κέντρο εκπαίδευσης περίθαλψης) και οι δυνατότητες ανάπτυξης (Περιφερειακός Διακρατικός πόλος Ανάπτυξης).
     -         Η λειτουργία του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, το οποίο μπορεί να αποτελέσει βασικό φορέα παραγωγής Έρευνας και Τεχνολογίας και διάχυσης καινοτόμων δραστηριοτήτων στο περιφερειακό παραγωγικό κύκλωμα.
     -         Το πλούσιο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον.
    Παράλληλα, υπάρχουν και ορισμένα σημαντικά μειονεκτήματα, τα οποία αποτελούν ανασταλτικούς παράγοντες στην αναπτυξιακή διαδικασία, όπως:
   -         Η γεωγραφική απομόνωση από την υπόλοιπη χώρα.
   -         Ο βαθμός ορεινότητας.
   -         Το χαμηλό επίπεδο ανάπτυξης (το χαμηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ της χώρας)
   -         Οι έντονες ενδονομαρχιακές ανισότητες και η απομόνωση των ορεινών και απομακρυσμένων περιοχών.
   -         Η ανεπάρκεια των διαπεριφερειακών και ενδοπεριφερειακών συνδέσεων.


Οι αναπτυξιακές πολιτικές που εφαρμόσθηκαν

Η αναπτυξιακή στρατηγική της περιφέρειας Ηπείρου, κατά την προηγούμενη προγραμματική περίοδο, βασίσθηκε στους παρακάτω πρωταρχικούς στόχους:
   
-         Άρση της απομόνωσης της Περιφέρειας (με ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα των μεταφορών,κυρίως στα μεγάλα έργα).
    -         Βελτίωση της οικονομίας για τη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης και σε άλλους τομείς εκτός του πρωτογενούς, με την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που διανοίγονται στην γειτονική Αλβανία.
    -         Βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων, κυρίως των ορεινών και μειονεκτικών περιοχών, για να μειωθεί η μετανάστευση στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Οι βασικοί τομείς παρέμβασης για την επίτευξη των παραπάνω για την επίτευξη των παραπάνω στόχων ήταν:
    
Α. Η βελτίωση των οικονομικών και κοινωνικών υποδομών.
     Β. Η αγροτική ανάπτυξη ορεινοί όγκοι.
     Γ. Η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
     Δ. Η αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού.
Οι πόροι που διατέθηκαν αφορούν όλους τους τομείς παρέμβασης, αλλά κυρίως κατευθύνθηκαν σε δύο βασικές κατηγορίες: στον τομέα των μεταφορικών υποδομών και στον τομέα των υποδομών της ποιότητας ζωής.
Με τις παρεμβάσεις στον τομέα των μεταφορικών υποδομών δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την άρση της απομόνωσης της Περιφέρειας και τη λειτουργική δικτύωση της στα γεωγραφικά υποσύνολα που την περιβάλλουν. Η ολοκλήρωση των μεγάλων έργων (Εγνατία οδός λιμάνι Ηγουμενίτσας) και οι παρεμβάσεις για την επόμενη προγραμματική περίοδο (Δυτικός Άξονας, Ιονία οδός, ζεύξη Ρίου Αντιρρίου) θα ολοκληρώσουν αυτό το στόχο και θα μετατρέψουν την Ήπειρο σε βασική πύλη της Βόρειας Ελλάδας προς τη Δυτική Ευρώπη μέσω του λιμανιού της Ηγουμενίτσας και προς τη  Βαλκανική μέσω της ενίσχυσης των Ιωαννίνων και της μετατροπής τους σε Περιφερειακό Διακρατικό Πόλο Ανάπτυξης.
Παράλληλα, έχει επιτευχθεί σε μεγάλο βαθμό η μείωση των ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων. Οι ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές έχουν πλέον καλύτερη πρόσβαση στα αστικά κέντρα και στα δίκτυα μεταφορών, ενώ με τις παρεμβάσεις στις τεχνικές και κοινωνικές υποδομές έχει βελτιωθεί η ποιότητα της ζωής των κατοίκων. Ο στόχος αυτός αναμένεται να ενισχυθεί και να ολοκληρωθεί κατά την επόμενη προγραμματική περίοδο.


Η νέα Στρατηγική Περιφερειακής Ανάπτυξης

Ως γενικός Αναπτυξιακός Στόχος της Περιφέρειας κατά τη νέα προγραμματική περίοδο 2000-2006 τίθεται η ευρύτερη δυνατή αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει η θέση της Περιφέρειας, αλλά και ο πολιτιστικός και φυσικός πλούτος της για έξοδο από την απομόνωση. Ο γενικός αυτός στόχος αναλύεται στους εξής κύριους στρατηγικούς στόχους:
    
        Αναπτυξιακή αξιοποίηση των μεγάλων έργων μεταφορών, που καθιστούν την περιφέρεια Δυτική
          πύλη για τη Βόρεια Ελλάδα.
    
        Ενεργοποίηση της πόλης των Ιωαννίνων ως Περιφερειακού Διακρατικού Πόλου Ανάπτυξης.
    
        Ανάδειξη και αξιοποίηση του φυσικού και πολιτιστικού αποθέματος του ορεινού χώρου.
             Αξιοποίηση των νέων προοπτικών της Ηπείρου από τις πεδινές και παράκτιες περιοχές της.
    
        Εξασφάλιση κατάλληλα εκπαιδευμένου ανθρώπινου δυναμικού, προσαρμοσμένου στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται στην Ήπειρο.
Παρακάτω, αναλύονται οι άξονες παρέμβασης ανά Στρατηγικό Στόχο.
     Α. Αναπτυξιακή αξιοποίηση των μεγάλων έργων μεταφορών, που καθιστούν την Περιφέρεια Δυτική Πύλη για τη Βόρεια Ελλάδα, με έμφαση στους ακόλουθους τομείς:
     -         Μεταφορές Επικοινωνίες. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, η συγκεκριμένη κατηγορία δράσεων αφορά την ολοκλήρωση και βελτίωση των ενδο- και δια- περιφερειακών συνδέσεων με τους μεγάλους οδικούς άξονες, τη συμπλήρωση των υποδομών για το λιμένα Ηγουμενίτσας και τη βελτίωση των άλλων λιμανιών της Περιφέρειας, καθώς και τη βελτίωση-επέκταση του τηλεπικοινωνιακού δικτύου.
     -         Κίνητρα, υποδομές για τις επιχειρήσεις. Οι σχετικές δράσεις αναφέρονται στην ενίσχυση της βιομηχανικής βιοτεχνικής και εμπορικής υποδομής (ΒΕΠΕ, εμπορευματικά κέντρα κτλ.) και στην εφαρμογή των κινήτρων του αναπτυξιακού νόμου για προσέλκυση νέων επενδύσεων και ανάπτυξη σύγχρονων μεθόδων εμπορίας, με στόχο την είσοδο σε νέες αγορές.
     Β. Ενεργοποίηση της πόλης των Ιωαννίνων ως Περιφερειακού Διακρατικού Πόλου Ανάπτυξης με
     έμφαση στους ακόλουθους τομείς:
     -         Αστικές υποδομές Έρευνα και Τεχνολογία. Αυτή η κατηγορία δράσεων αφορά τη βελτίωση των ενδοαστικών συνθηκών κυκλοφορίας, πολεοδομικές παρεμβάσεις και αναπλάσεις και την ενίσχυση της υποδομής Έρευνας Τεχνολογίας.
     -         Υγεία Πολιτισμός. Στην κατηγορία αυτή αναφέρονται ο εκσυγχρονισμός της υποδομής και του εξοπλισμού των υπαρχόντων νοσοκομείων και η ενίσχυση της σύγχρονής πολιτιστικής δημιουργίας.
     -         Κίνητρα, υπηρεσίες, υποδομές για της επιχειρήσεις. Οι σχετικές δράσεις της κατηγορίας αυτής είναι η ενίσχυση των υποστηρικτικών δομών και υπηρεσιών για τα ΜΜΕ, οι δικτυώσεις επιχειρήσεων και η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου και των δικτύων πληροφόρησης.
     Γ. Ανάδειξη και αξιοποίηση του φυσικού και πολιτιστικού αποθέματος του ορεινού χώρου, με έμφαση στους ακόλουθους τομής:
     -         Μεταφορές Ενέργεια. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, ο τομέας μεταφορών και ενέργειας αφορά δράσεις σχετικές με τη βελτίωση βατότητας του ορεινού δικτύου, την ολοκλήρωση των διαδρομών, την κατασκευή μικρών υδροηλεκτρικών έργων, αιολικών πάρκων και σταθμών βιομάζας.
     -         Πολιτισμός Περιβάλλον. Η ανάδειξη της νεότερης πολιτιστικής κληρονομιάς (παραδοσιακή οικισμοί, λαογραφικά μουσεία κ.α.), η κατασκευή νέων χώρων υγειονομικής ταφής απορριμμάτων (ΧΥΤΑ) και η ανάδειξη και προστασία της χλωρίδας και πανίδας των ορεινών χώρων, καθώς επίσης και των υδατικών συλλογών, λιθοδομών κ.α., αποτελούν τις βασικές δράσεις της κατηγορίας αυτής.
     -         Κίνητρα, υποδομές, υπηρεσίες για τις επιχειρήσεις. Στην κατηγορία αυτή αναφέρονται δράσεις για την αναβάθμιση των τουριστικών υποδομών και των υπηρεσιών και τη μετατροπή διατηρητέων κτιρίων σε τουριστικά καταλύματα, την τουριστική προβολή της Περιφέρειας και την προώθηση ειδικών μορφών τουρισμού.
     -         Ενισχύσεις και υποδομές για τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις. Η προώθηση της βιολογικής κτηνοτροφίας και γεωργίας, καθώς και η προώθηση επωνύμων προϊόντων ποιότητας, ονομασίας προέλευσης κ.α., η στήριξη της  κτηνοτροφίας και δασοκομίας και η αξιοποίηση εσωτερικών υδάτων ιχθυοκαλλιέργειας αποτελούν τις βασικές δράσεις της κατηγορίας αυτής για την επίτευξη του παραπάνω στόχου.
    
Δ. Αξιοποίηση των νέων προοπτικών της Ηπείρου από τις πεδινές και παράκτιες περιοχές, με έμφαση στους  ακόλουθους τομείς:
     -         Μεταφορές. Στο πλαίσιο του στόχου αυτού, ο τομέας των μεταφορών αφορά δράσεις σύνδεσης των αστικών κέντρων και των νέων τουριστικών προορισμών με τους μεγάλους οδικούς άξονες.
     -         Υγεία Πρόνοια Εκπαίδευση. Η αναβάθμιση των πρωτοβάθμιων υπηρεσιών σε επιλεγμένες περιοχές, η ενίσχυση της επιδημιολογικής προστασίας και η βελτίωση εξοπλισμού όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης αποτελούν τις βασικές δράσεις της κατηγορίας αυτής.
     -         Πολιτισμός Περιβάλλον. Οι σχετικές δράσεις αφορούν την αναστήλωση και την ανάδειξη των μνημείων των κλασικών και βυζαντινών χρόνων, τις αισθητικές παρεμβάσεις στο αστικό περιβάλλον, τη βελτίωση των υποδομών ύδρευσης αποχέτευσης απορριμμάτων, τη διαχείριση των υδάτινων πόρων, την προστασία ανάδειξη των βιότοπων, των ακτών κ.α, και την προώθηση του χωροταξικού σχεδιασμού.
     -         Κίνητρα, υποδομές, υπηρεσίες για επιχειρήσεις. Αυτή η κατηγορία δράσεων αφορά τις βιοτεχνικές  υποδομές και τις υπηρεσίες για τις ΜΜΕ και την προβολή νέων τουριστικών προορισμών.
     -         Ενισχύσεις και υποδομές για τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις και την αλιεία. Τα εγγειοβελτιωτικά έργα και οι βασικές υποδομές (αγροτικός εξηλεκτρισμός, οδοποιία κ.τ.λ.), η ενίσχυση των ομάδων παραγωγών / διεπαγγελματικών ενώσεων, η παροχή κινήτρων για φιλικότερες προς το περιβάλλον καλλιεργητικές μεθόδους, η στήριξη της ιχθυοκαλλιέργειας και η βελτίωση των δομών εμπορίας και μεταποίησης αποτελούν τις βασικές δράσεις της κατηγορίας αυτής.
     Ε. Εξασφάλιση κατάλληλα εκπαιδευμένου ανθρώπινου δυναμικού, προσαρμοσμένου στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται για την Ήπειρο, με έμφαση στους ακόλουθους τομείς
     -         Απασχόληση Ανθρώπινο δυναμικό. Αυτή η κατηγορία δράσεων αφορά τη σύνδεση της κατάρτισης των νέων με τις προοπτικές της περιφερειακής αγοράς εργασίας, την απόκτηση κατάλληλων δεξιοτήτων για την προώθηση ειδικών μορφών τουρισμού, την τεχνική υποστήριξη και κατάρτιση του αγροτικού δυναμικού και τις κοινωνικές υποδομές και δομές στήριξης για ειδικές ομάδες πληθυσμού και για τις γυναίκες.
     Στο σχέδιο Ανάπτυξης 2000-2006 προτείνεται η χρηματοδότηση του Προγράμματος της Ηπείρου με συνολική δημόσια δαπάνη 200.000.000.000 δρχ.